Rynek

Aktualności

Słowniczek pojęć

Biogazownie w Polsce

System wsparcia

Technologia

Aktualności:

Biogazownie w Polsce:

Dziś wszystkie koncesjonowane (inne niż rolnicze) lub rejestrowane (rolnicze) biogazownie wytwarzają energię elektryczną (większość z nich jednocześnie także ciepło w kogeneracji). Liczba tych biogazowni w oparciu o szacunki własne na podstawie danych Urzędu Regulacji Energetyki oraz Agencji Ryku Rolnego wynosi ok. 300 z łączną mocą elektryczną zainstalowaną ok. 215 MW.

  • Biogazownie rolnicze: ok. 103 MW (96 instalacje);
  • Biogazownie z osadów ściekowych: 50 MW (99 instalacji);
  • Biogazownie na biogaz wysypiskowy: 60 MW (98 instalacji);
  • Biogazownie mieszane: 2 MW (3 instalacje).

W perspektywie 2020 r. powinno powstać ok. 2000 biogazowni rolniczych bazując na przyjętym przez Radę Ministrów w lipcu 2010 r. dokumencie strategicznym „Kierunki Rozwoju Biogazowni Rolniczych w Polsce na lata 2010-2020”. Z kolei w oparciu o inny dokument strategiczny przyjęty przez Radę Ministrów w grudniu 2010 „Krajowy Plan Działań w zakresie energii ze źródeł odnawialnych” wynikający z Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/28/WE, całkowita moc elektryczna zainstalowana biogazowni w Polsce powinna wynieść 980 MW w 2020 r. Proces konsultacji międzyresortowych i społecznych tych dokumentów odbywał się równolegle z nowelizacją ustawy – Prawo energetyczne, gdzie wprowadzono do przepisów w zakresie biogazowni rolniczych:

  • definicję biogazu rolniczego, dzięki czemu instalacje wytwarzające biogaz rolniczy lub energię z biogazu rolniczego zyskały w branży miano biogazowni rolniczych,
  • konieczność uzyskania wpisu do rejestru prowadzonego przez Prezesa ARR, odstępując od koncesji Prezesa URE dla biogazowni rolniczych,
  • możliwość pozyskania, oprócz zielonych certyfikatów, także świadectw pochodzenia z kogeneracji (tzw. żółty lub fioletowy certyfikat odpowiednio) dla instalacji spełniających wymagania wysokosprawnej kogeneracji),
  • formalną możliwości wtłaczania biogazu rolniczego do sieci dystrybucyjnej gazowej z wsparciem wytwórców brązowymi certyfikatami za ekwiwalent w energii elektrycznej obliczony odpowiednio.

Ustawa o odnawialnych źródłach energii przedstawiona została do konsultacji społecznych w pierwszej wersji dopiero 22 grudnia 2011 r. a jej pełne wejście w życie bez aktów wykonawczych nastąpiło dopiero 1 lipca 2016 r.

Żaden z w/w scenariuszy już wiadomo, że nie zostanie zrealizowany do 2020 r. mimo wyszczególnionych wyżej pozytywnych zmian prawnych dokonanych w okresie 2010-2011 oraz przyjętej ustawy o odnawialnych źródłach energii.

Początki rozwoju biogazowni rolniczych sięgają 2005 r. kiedy oddano do użytkowania pierwszą do dziś funkcjonującą biogazownię rolniczą. W roku 2010 było ich 9. Do końca czerwca 2016 r. uruchomiono łącznie 92 instalacje o łącznej mocy ok. 103 MW. Niski (stosunkowo) poziom przychodów w Polsce nie dawał montażu finansowego biogazowniom rolniczym przy postępującym spadku cen zielonych certyfikatów. Zrealizowano biogazownie głównie z udziałem pomocy inwestycyjnej lub z niskim budżetem operacyjnym na substraty (utylizacyjne), a branża wyczekiwała zmian prawnych idących w kierunku podwyższenia wsparcia operacyjnego dającego rentowność inwestycji bez udziału dotacji inwestycyjnej.

Od 1 lipca 2016 r. obowiązuje nowy mechanizm wsparcia w postaci dopłat aukcyjnych (system nie dla wszystkich – wchodzą tylko wygrani, którzy położą najniższą cenę w dostępnej puli w danym koszyku technologicznym, ale nie większą niż cena jednostkowa referencyjna ustalona dla biogazowni rolniczych na poziomie 550 zł/MWh). Taki poziom jednostkowego przychodu nie jest jednak wyższy niż przychody osiągane przez pierwsze biogazownie przed załamaniem mechanizmu zielonych certyfikatów.

Niewątpliwie potencjał i możliwości rozwoju biogazowni, szczególnie biogazowni rolniczych i biogazowni z osadów ściekowych jest nawet większy niż w przywołanych rządowych strategiach w perspektywie dłuższej, to rzeczowa ich realizacja zależeć będzie od kreowanych mechanizmów wejścia do systemu dopłat aukcyjnych (m.in. ceny jednostkowej referencyjnej dla poszczególnych technologii biogazowych, ilości i wartości energii w poszczególnych koszykach technologicznych w aukcjach ustalanych rok do roku).

W roku 2016 przeprowadzono pierwsze aukcje na sprzedaż energii elektrycznej wytwarzanej ze źródeł odnawialnych. W przypadku biogazowni rolniczych dotyczyły instalacji funkcjonujących (już zrealizowanych, z których energia elektryczna po raz pierwszy wytworzona została przed 1 lipca 2016 r.). Ustawa o odnawialnych źródłach energii ukształtowała system aukcji dedykując go nie tylko dla nowych graczy, ale również dla przedsiębiorców zainteresowanych przejściem z systemu świadectw pochodzenia do systemu dopłat aukcyjnych. Spośród 92 funkcjonujących instalacji biogazowni rolniczych w systemie zielonych certyfikatów do aukcji przystąpiło 8, z czego 7 w koszyku o mocy zainstalowanej do 1 MW każda i tylko te z dopłat aukcyjnych skorzystają bo w drugim koszyku technologicznym dedykowanym instalacjom o mocach większych od 1 MW złożona jedna oferta nie wystarczyła dla zapewnienia quorum ustalonego na minimum 3 oferty dla rozstrzygnięcia aukcji. Pozostali właściciele biogazowni rolniczych nie zdecydowali się przejść do systemu dopłat aukcyjnych.

Aukcje dla nowo planowanych biogazowni rolniczych przeprowadzone będą w roku 2017 r. Z opublikowanego projektu rozporządzenia przedstawiającego ilość i wartość energii dla nowych biogazowni rolniczych wynika, że w przypadku instalacji o mocy do 1 MW możliwe będzie wejście do systemu łącznie ok. 70 MW biogazowni o mocach elektrycznych zainstalowanych każda do 1 MW włącznie i ok. 30 MW łącznie w przypadku instalacji o mocy elektrycznej zainstalowanej każda powyżej 1 MW. Wejście do systemu aukcyjnego obliguje wygranych do zrealizowania inwestycji w okresie 48 m-cy od wygrania aukcji. Gdyby w kolejnych latach wolumen dostępnej energii w koszykach technologicznych dla biogazowni rolniczych powielany był jak projektowany na rok 2017 w perspektywie 2020 włącznie, montaż finansowy dopłatami aukcyjnymi mogłoby uzyskać biogazownie rolnicze o łącznej mocy elektrycznej wynoszącej  ok. 400 MW. Ich realizacja nastąpić powinna najpóźniej do 2024 r.

 

Otwiera to lepsze niż dotychczas możliwości rozwoju tego sektora w Polsce, szczególnie że koszty inwestycyjne spadły w porównaniu tych z pierwszej dekady wieku. Jednakże nie na tyle by w cenie sprzedaży energii poniżej 550 zł/MWh budować wiele rentownych biogazowni (w naszej ocenie powstaną  w pierwszej kolejności biogazownie przetwarzające odpady lub miks substratów, w których dominującą rolę odegrają pozostałości poprodukcyjne przemysłu rolno-spożywczego). Realizacja skumulowana w czasie biogazowni rolniczych przez wielu inwestorów nie pozostanie bez wpływu na cenę inwestycji.

Systemy wsparcia: aukcje, certyfikaty, dotacje

 

W Polsce dostępne są różne formy wsparcia z pomocy publicznej odnawialnych źródeł energii. Nie licząc małej pomocy de minimis oraz ulgi w opłacie przyłączeniowej dostępne są w zasadzie 5 rodzaji wsparcia w elektroenergetyce odnawialnej (nie licząc dotacji, nie ma dedykowanej pomocy publicznej dla energii wytwarzanej w sektorach ciepłownictwa i chłodnictwa oraz w transporcie):

  • Dotacje lub pożyczki preferencyjne – typowa pomoc inwestycyjna (nie operacyjna) udzielana na etapie przygotowania lub rzeczowej realizacji w ramach konkursów ogłaszanych w Regionalnych lub Ogólnopolskich Programach Operacyjnych. Konkurencja w ubieganiu się o dotacje jest wysoka, a środki na wsparcie są ograniczone i nie wystarczają dla wszystkich. Uzyskując dofinansowanie każdy ubiegający się dodatkowo o wsparcie operacyjne z dopłat aukcyjnych musi stosownie zredukować cenę oferty na aukcji.
  • System zielonych certyfikatów dla istniejących instalacji OZE (z wyłączeniem biogazowni rolniczych), które nie przeszły i nie przejdą do aukcji dedykowanych instalacjom funkcjonującym. Certyfikatom przypisane są prawa majątkowe zbywane na rynku. Przysługują wszystkim przedsiębiorcom koncesjonowanym i przyłączonym do sieci. Prawa majątkowe zbywane są na rynku, a do ich zakupu zobligowani są w generalnym ujęciu przedsiębiorstwa sprzedające energią  do odbiorców końcowych. Cena maksymalna ograniczona jest niewaloryzowaną od 2015 r. jednostkową opłatą zastępczą (alternatywnie do realizacji obowiązku zamiast kupować i umarzać certyfikaty można wpłacać opłatę zastępczą). Podaż kształtowana jest wielkością publikowanych obowiązków zmienianych rozporządzeniem. Niedoszacowanie wielkości obowiązków skutkuje od 2012 r. spadkiem ceny certyfikatów od mniej więcej wartości nominalnej ok. 300 zł/MWh do ceny sprzedaży poniżej opłacalności (były okresy, w których cena sprzedaży spadła poniżej 70 zł za MWh). Zaletą zielonych certyfikatów w odróżnieniu od mechanizmu dopłat aukcyjnych jest zasada ich udzielania dla energii elektrycznej wytwarzanej brutto (także dla energii elektrycznej zużytej na własne potrzeby wytwarzania energii i inne potrzeby przedsiębiorstwa). Certyfikaty zielone wprowadzono do przepisów w 2005 r. Od 1 lipca 2016 r. nie ma możliwości wejścia z nowymi inwestycjami do systemu zielonych certyfikatów.
  • System błękitnych certyfikatów dla istniejących biogazowni rolniczych wytwarzających energię elektryczną, które nie przeszły i nie przejdą do aukcji dedykowanych instalacjom funkcjonującym oraz dla ewentualnych nowych inwestycji wytwarzających biogaz zatłaczany do sieci dystrybucyjnej gazowej (dla tych instalacji błękitne certyfikaty nazywane są brązowymi certyfikatami). Mechanizmy działania na rynku certyfikatów błękitnych są zbieżne z zielonymi. Jedyna różnica polega na odrębnie ustalanej wielkości obowiązku, wydzielonej w pierwszym roku działalności z puli zielonych certyfikatów. Obecnie wielkość obowiązku jest na poziomie zapewniającym popyt na certyfikaty błękitne, dzięki czemu cena sprzedaży w transakcjach sesyjnych giełdowych kształtuje się w okolicach ceny ustalonej jednostkowej opłaty zastępczej. Certyfikaty błękitne wprowadzono do przepisów  1 lipca 2016 r. Od tego czasu istnieje możliwość wejścia do systemu błękitnych certyfikatów z nowymi inwestycjami wytwarzającymi biogaz przeznaczony do wprowadzenia go do sieci dystrybucyjnej gazowej.
  • System dopłat aukcyjnych:
    • Tzw. feed in tariff dla instalacji OZE do 500 kW mocy elektrycznej zainstalowanej;
    • Tzw. feed in premium dla instalacji OZE o mocy elektrycznej zainstalowanej powyżej 500 kW;
    • W odróżnieniu do systemu certyfikatów, wsparciu podlega tylko energia elektryczna wprowadzona do sieci, co w przypadku biogazowni rolniczych, gdzie spora ilość energii elektrycznej konsumowana jest na własne potrzeby wytwarzania (ok. 10-15% produkcji) oznacza albo mniejsze przychody w związku z koniecznością wprowadzenia mniejszej ilości energii do sieci, albo wyższe koszty pozyskania energii elektrycznej z sieci kupowanej w cenie detalicznej;
    • Do systemu wsparcia wchodzą tylko wygrane aukcje (przedsiębiorcy, którzy położą oferty z najniższymi cenami przy ograniczonym wolumenie dostępnej na danej aukcji  energii elektrycznej),
    • Źródła OZE rywalizują między sobą w dostępnych koszykach technologicznych aukcji ogłaszanych odrębnie;
    • Aukcję będą ogłaszane odrębnie dla instalacji o mocy elektrycznej zainstalowanej do 1 MW i powyżej;
    • Każda z technologii może mieć ustanowioną odrębną cenę referencyjną, z zastrzeżeniem dla biogazowni rolniczych, dla których nie może ona być ustalona na poziomie niższym niż 550 zł / MWh (dotyczy instalacji istniejących, nowych, o mocy zainstalowanej do 1 MW i powyżej);
  • System certyfikatów z kogeneracji dla źródeł odnawialnych wprowadzony w 2010 r:
    • żółte dla wysokosprawnej jednostki kogeneracji o mocy elektrycznej zainstalowanej do 1 MW lub wysokosprawnej jednostki kogeneracji o dowolnej mocy zainstalowanej opalanej paliwem gazowym;
    • fioletowe dla wysokosprawnej jednostki kogeneracji o mocy elektrycznej zainstalowanej 1 MW lub większej opalanej gazem pozyskanym z biomasy;
    • czerwone dla jednostek wysokosprawnej kogeneracji o mocy elektrycznej zainstalowanej 1 MW lub większej nie opalanej paliwami gazowymi i nie opalanych gazem z biomasy;

Technologia:

Technologia produkcji biogazu oparta jest na procesie beztlenowej (anaerobowej) fermentacji z biomasy charakteryzującej się stosunkową wysoką zawartością suchej masy (wysoka wilgotność). Nie jest to regułą, gdyż postępujący rozwój technik i urządzeń pozwala przystosować biomasę zawierającą nawet spore ilości ligniny i celulozy (np. słomę) do efektywnego przetworzenia do postaci gazowej.

Temperatura procesu fermentacji ustalona jest stosownie do bakterii (mikroorganizmów) rozkładających masę organiczną zawartą w biomasie do postaci gazowej i jest to proces fermentacji mezofilnej/mezofilowej (temp. ok. 38-42°C) lub termofilnej/termofilowej (temp ok 50-54°C).

Technologia fermentacji jest dobrze rozpoznaną i od lat z sukcesem stosowaną na świecie metodą wytwarzania biogazu. Podstawową zaletą tej technologii jest efektywne wykorzystanie biomasy na cele energetyczne (zgazowanie). W procesie beztlenowego rozkładu masy organicznej zawartej w biomasie wytwarza się biogaz – odnawialne źródło energii – oraz płynna bezwonna masa pofermentacyjna. Masa pofermentacyjna posiada właściwości nawozowe mając podwyższoną koncentracją składników mineralnych, dzięki czemu znajduje zastosowanie do nawożenia pól uprawnych. Proces fermentacji odbywa się w hermetycznych zbiornikach nie powodując emisji gazów i substancji ciekłych do otoczenia. Schemat procesu fermentacji przedstawiono na Rys. 1.

Rys. 1. Schemat obiegu masy i energii w procesie wytwarzania biogazu z wykorzystaniem fermentacji metanowej.

Najbardziej rozpowszechnionym procesem fermentacji jest fermentacja „mokra”, która ideowo przedstawiono na Rys. 1. W takiej koncepcji procesu mokrej fermentacji, biomasa sypka i/lub płynna trafiająca do zbiornika fermentacyjnego zawiera dostatecznie dużą ilość wody (sama w sobie lub stosownie uzupełnioną poprzez rozcieńczenie) dla jej mieszania i „pompowalności”  (przetransportowania za pomocą pomp w infrastrukturze wielu zbiorników procesu fermentacji i  magazynowania masy pofermentacyjnej). Innym mniej rozpowszechnionym sposobem wytwarzania biogazu jest tzw. „sucha” fermentacja, w której biomasa składowana jest w szeregu niezależnych procesowo komorach typu „garażowego” bez mieszania i przepompowywania. Ten rodzaj fermentacji stosuje się głównie do substratów o wysokiej zawartości suchej masy bez możliwości rozcieńczenia (np. traw, słomy, pomiotu ptasiego na ściółce). Biomasa nakrapiana jest specjalnym perkolatem będącym w obiegu procesu. Po odpowiednim czasie przetrzymania biomasy w komorze (retencji) biomasa jest wyprowadzana zwykle za pomocą ładowarki z zachowaniem podłoża z kulturą bakterii i wprowadzona świeża masa. Ciągłość w produkcji biogazu dobierana jest poprzez liczbę komór oraz cykl ich załadunku i rozładunku. Na Rys. 2 przedstawiono mokrą i suchą fermentację.

Rys. 2. Sucha i mokra fermentacja – widok ogólny.

Proces fermentacji metanowej składa się z szeregu procesów biochemicznych zachodzących bez dostępu tlenu. Biomasa rozkłada się do mniej złożonych substancji. Emitowany w procesie rozkładu biomasy biogaz jest zbierany w szczelnym zbiorniku i transportowany rurociągiem w zależności od dalszego wykorzystania energetycznego do (Rys. 3):

  • silnika gazowego będącego zwykle elementem układu kogeneracyjnego lub turbiny gazowej przetwarzającego go na energię elektryczną (i ciepło w przypadku tym pierwszym);
  • do sieci dystrybucyjnej gazowej po spełnieniu parametrów jakościowych – tylko biogaz rolniczy w rozumieniu przepisów ustawy o odnawialnych źródłach energii (i dalsze wykorzystanie w celach energetycznych);
  • do napędu pojazdów po oczyszczeniu i sprężeniu do CNG/CBG (ok. 20 MPa)

Proces technologiczny produkcji biogazu jest i musi być zaprojektowany w taki sposób, aby obieg masy był zamknięty i nie powodował emisji substancji do atmosfery.

Rys. 3. Energetyczne możliwości wykorzystania biogazu.

Masa po procesie fermentacji jest transportowana rurociągami do zbiornika magazynowego, gdzie składowana jest w okresie nienawożenia.

Biomasa (substraty) wykorzystywane w procesie wytwarzania są przyjmowane na stan magazynowy dla zapewnienia ciągłości karmienia komór fermentacyjnych (dla sypkich: płyty, pryzmy, silosy, hale; dla płynnych: zbiorniki) zanim substrat zostanie podajnikami lub pompami wprowadzony do komory fermentacyjnej. na terenie inwestycji zostaną wybudowane silosy, gdzie wytwarzana będzie kiszonka. Ułożony surowiec przykryty zostanie folią do czasu skonsumowania przez elektrociepłownię. Soki kiszonkowe odprowadzane są do szczelnego podziemnego zbiornika. Odcieki wykorzystane zostaną do procesu wytwarzania biogazu. Kiszonka systematycznie jest wprowadzana za pomocą ładowacza do zbiornika magazynowego wyposażonego w dozownik substratów stałych typu przenośnik ślimakowy i dalej do komory fermentacyjnej.

Płynny substrat jest zwykle przepompowany zaś substraty stałe przetransportowane ślimakowym podajnikiem do komory fermentacyjnej w odpowiednich proporcjach. Znane są również metody mieszania masy wszystkich składników przed wprowadzeniem do komory.

Zasadniczym elementem komory fermentacyjnej (fermentora) jest zbiornik fermentacyjny w kształcie otwartego cylindra (żelbetowy lub stalowy lub z innych wytrzymałych materiałów). Przykrycie zbiornika stanowi gazowo szczelna kopuła, pod którą zbierany jest biogaz. Zbiorniki zwykle są izolowane i chronione blachą. Wyposażone są w mieszadła dla ujednolicenia substratów przyspieszając proces biodegradacji oraz w system ogrzewania dla utrzymania temperatury. Biomasa po przefermentowaniu przetłaczana jest do zbiornika magazynowego.

Pozostała masa pofermentacyjna, która może zostać wykorzystana do nawożenia pól uprawnych przechowywana jest w zamkniętych, nieprzeciekających zbiornikach pofermentacyjnych przez okres nienawożenia, co uniemożliwi uwalnianie się zapachów.

Zbiornik biogazu stanowi dwuwarstwowa elastyczna gazoszczelna kopuła. Składa się ona z membranowego zbiornika montowanego w obudowie ochronnej. Membrana wykonana jest ze specjalnej folii PVC. Obudowa służy do podwieszenia i ochrony zbiornika przed niekorzystnym wpływem czynników atmosferycznych. Obudowa wykonana jest z folii PVC odpornej na promieniowanie UV, wzmocniona dodatkowo tkaniną. Zbiornik wyposażony jest we wskaźniki jego napełnienia i system zabezpieczeń gwarantujących najwyższy stopień bezpieczeństwa eksploatacyjnego.

Biogaz powstały w wyniku fermentacji metanowej surowców pochodzenia rolniczego charakteryzuje się zawartością metanu na poziomie ok. 55%. Pozostałe składniki to głównie CO2 oraz śladowe ilości siarczku wodoru, azotu, tlenu, wodoru powstałe z masy organicznej biomasy (substratów). Oczyszczenie biogazu ze związków H2S ma miejsce jeszcze w czasie jego przebywania w zbiorniku nad komorą fermentacyjną. W sposób kontrolowany dozowane jest powietrze, w którym zawarty tlen biologiczne uwalnia H2S z biogazu. Dalej biogaz szczelnym rurociągiem gazowym schładzany jest w celu wykroplenia z biogazu wilgotności i następnie przez układ zewnętrznych systemów osuszania i filtrów odpowiednio dodatkowo osuszany i oczyszczany ze związków H2S. Następnie biogaz będzie:

  • wprowadzony do jednostki wytwórczej silnika gazowego / turbiny gazowej,
  • wprowadzony do kotła gazowego do wytwarzania oddzielnie ciepło;
  • lub wprowadzony do systemu oczyszczania z CO2 do parametrów jakościowych gazu ziemnego i
    • zatłoczony do sieci gazowej dystrybucyjnej,
    • sprężony do CNG/CBG i wykorzystany w transporcie.

Zasadniczym elementem układu kogeneracyjnego jest silnik, za pomocą którego spalany jest biogaz. Powstaje energia elektryczna oraz ciepło. Nadwyżka produkowanego ciepła (w stosunku do własnych potrzeb) może zostać wykorzystana lokalnie przez odbiorców końcowych do ogrzewania i/lub procesów technologicznych. Sprawność jednostek wytwórczych wynosi zwykle: elektryczna około 38-41%, cieplna około 40-43%. Generator będący w wyposażeniu układu kogeneracyjnego daje napięcie wyjściowe o wartości 0,4 kV. W celu wyprowadzenia mocy do sieci niezbędny jest transformator do podniesienia napięcia z rozdzielnicami (stacja transformatorowa) i przyłącze do sieci zwykle SN 15 kV stanowiące odcinek między stacją transformatorową a punktem przyłączenia w sieci SN wskazanym w wydanych warunkach przyłączenia do sieci.

Słowniczek pojęć:

Przedstawiamy wybrane definicje naszego autorstwa opracowane na podstawie naszego doświadczenia posiłkując się przyjętymi ustawami i rozporządzeniami oraz pojęciami, w tym kolokwializmami przyjętymi w branży do komunikacji podmiotów działających aktywnie na rynku energii. Prezentujemy je, mamy nadzieję, w przystępnej formie dla lepszego rozumienia zagadnień rynku energii wykorzystującego odnawialne źródła energii, w tym szczególnie biogaz i biogaz rolniczy.

biogaz
  • biogaz – gaz pozyskany z biomasy w dowolnym procesie przetwarzania.
biogaz z osadów ściekowych
  • biogaz z osadów ściekowych – biogaz powstały w procesie fermentacji z osadów ściekowych, dotyczy to szczególnie osadów zgromadzonych przy oczyszczalniach ścieków.
biogaz wysypiskowy
  • biogaz wysypiskowy – biogaz pozyskany z biomasy organicznej zawartej w komunalnych odpadach zgromadzonych na składowiskach odpadów oraz z biomasy odpadowej zgromadzonej na zakładowych składowiskach odpadów.
biogaz mieszany
  • biogaz mieszany – biogaz powstały z mieszaniny różnych rodzajów biomasy, w szczególności substratów kwalifikowanych do biogazu rolniczego zmieszanych z przynajmniej jednym substratem spoza definicji biogazu rolniczego.
biometan
  • biometan – gaz pozyskany z biogazu po odwodnieniu, oczyszczeniu (znacznym zredukowaniu) z domieszek, w szczególności N2, H2S oraz z CO2 do wartości opałowej zbieżnej z gazem ziemnym.
paliwa gazowe
  • paliwa gazowe – paliwa w rozumieniu ustawy Prawo energetyczne, w szczególności gaz ziemny przesyłany siecią gazową dystrybucyjną lub przesyłową oraz biogaz rolniczy niezależnie od jego przeznaczenia. Do paliw gazowych nie kwalifikuje się biogaz z osadów ściekowych, biogaz ze składowisk odpadów i biogaz mieszany.
biogazownia
  • biogazownia – instalacja do wytwarzania biogazu (niezależnie od jego przeznaczenia).
biogazownia rolnicza
  • biogazownia rolnicza – instalacja do wytwarzania biogazu rolniczego (niezależnie od jego przeznaczenia).
biogazownia przemysłowa
  • biogazownia przemysłowa – instalacja do wytwarzania biogazu w szczególności z odpadów pochodzących z przemysłu spożywczego lub przetwarzającego produkty pochodzenia rolniczego. Biogazownia przemysłowa może być biogazownią rolniczą, jeśli przetwarza substraty kwalifikowane w definicji biogazu rolniczego w rozumieniu ustawy o OZE.
biogazownia utylizacyjna
  • biogazownia utylizacyjna – instalacja do wytwarzania biogazu i jednoczesnej utylizacji odpadów, w szczególności odpadów pochodzenia zwierzęcego wymagających pasteryzacji lub sterylizacji. Biogazownia utylizacyjna może być biogazownią rolniczą, jeśli utylizuje odpady kwalifikowane w definicji biogazu rolniczego w rozumieniu ustawy o OZE.
biomasa
  • biomasa – substancje pochodzenia roślinnego i zwierzęcego ulegające biodegradacji. Ziarna zbóż spełniające jakościowe parametry są biomasą w ujęciu fizycznym, ale nie spełniają definicji biomasy wykorzystywanej w celach energetycznych.
biomasa lokalna
  • biomasa lokalna – biomasa w rozumieniu przepisów ustawy o odnawialnych źródłach energii zlokalizowana w sąsiedztwie elektrowni, do której jest przekazywana w celach energetycznych. Odległości między miejscem wytwarzania biomasy a elektrownią nie może być większy niż dystans 300 km.
biomasa rolnicza
  • biomasa rolnicza – biomasa pochodzenia rolniczego, w szczególności rośliny energetyczne, odpady produkcji rolnej oraz odpady przemysłu rolno-spożywczego.
biomasa leśna
  • biomasa leśna – biomasa pochodzenia leśnego, zebrana z terenów zaewidencjonowanych jako leśne.
odpady
  • odpady – odpady w rozumieniu ustawy o odpadach posiadające kod opadów. W rozumieniu odnawialnych źródeł energii to biomasa organiczna ulegająca biodegradacji.
odpady pochodzenia zwierzęcego
  • odpady pochodzenia zwierzęcego – każda cześć tuszy zwierzęcia albo materiał pochodzenia zwierzęcego, nie przeznaczony dla spożycia przez ludzi. Dla tego typu odpadów wprowadzone specjalne przepisy sanitarne związane m.in. ze sposobami postępowania i utylizacji. Wyróżniamy trzy kategorie: 1. wyłącznie do unieszkodliwienia (nie ma możliwości wykorzystania w procesie fermentacji). 2. nie do spożycia przez zwierzęta (jest możliwość utylizacji w biogazowni ale niezbędne jest zastosowanie metod temperaturowo – ciśnieniowych odpowiednio pasteryzacji lub sterylizacji). 3. nie do spożycia przez ludzi (jest możliwość utylizacji w biogazowni).
produkt oboczny
  • produkt oboczny – masa zbędna towarzysząca procesowi produkcyjnemu, w szczególności dotyczy przemysłu rolno-spożywczego przetwarzającego produkty pochodzenia rolniczego.
osad pofermentacyjny
  • osad pofermentacyjny – masa resztkowa powstała po procesie fermentacji pozbawiona patogenów, wzbogacona zawartością składników mineralnych w wyniku redukcji masy organicznej rozłożonej do postaci gazowej w procesie fermentacji. Bardziej właściwa nazwa używana w biogazowni jest „masa pofermentacyjna”. Osad związany jest z sedymentacją masy organicznej, a w przypadku składowania masy pofermentacyjnej stosowane są mieszadła do uniknięcia tego procesu.
uzysk biogazu
  • uzysk biogazu – ilość biogazu wytwarzana jednostkę masy danego rodzaju biomasy. Zwykle ilość biogazu podaje się w warunkach normalnych w m3 na tonę suchej masy organicznej lub tonę suchej masy lub tonę całkowitej (świeżej) masy – alternatywnie w mililitrach biogazu na kg odpowiedniej masy: np. 85 Nm3 / t ś.m. lub np. 120 Nm3 / t s.m.o. W związku z tym, że to dopiero zwartość metanu świadczy o wartości energetycznej biogazu dobrze aby danej z uzyskiem towarzyszyła informacja o stężeniu CH4.
fermentacja (metanowa)
  • fermentacja (metanowa) – proces mikrobiologiczny rozkładu masy organicznej w warunkach beztlenowych przez baterie metanowe (anaerobowe) w wyniku czego powstaje biogaz zawierający metan.
masa pofermentacyjna
  • masa pofermentacyjna – masa resztkowa powstała po procesie fermentacji pozbawiona patogenów, wzbogacona zawartością składników mineralnych w wyniku redukcji masy organicznej rozłożonej do postaci gazowej w procesie fermentacji.
wartość opałowa
  • wartość opałowa – ilość energii zawarta w paliwie w przeliczeniu na ciepło przy spalaniu tego paliwa przy założeniu że spalanie jest całkowite i zupełne. Określa potencjał energetyczny (energię chemiczną lub pierwotną) paliwa, w tym biogazu. Wartość opałowa biogazu zależy wprost proporcjonalnie od zawartości objętościowej metanu. Wartość opałowa biogazu w warunkach normalnych w standardowych biogazowniach rolniczych wynosi ok. 19-21 MJ/Nm3.
energia pierwotna
  • energia pierwotna – energia zawarta w pierwotnych nośnikach przed przekształceniem. Biogaz powstaje z przekształcenia biomasy. Biomasa ma energię pierwotną. Biogaz z fizycznego punktu widzenia nie. Ale bardzo często charakteryzuje się biogaz podając jego energią pierwotną (jest to w zasadzie energia chemiczna biogazu) w ujęciu określania sprawności konwersji w energię elektryczną i/lub cieplną.
energia wtórna
  • energia wtórna – energia powstała z przekształcenia energii pierwotnej, czyli dla przykładu biogaz jest energią wtórną powstałą z przekształcenia biomasy lub energia elektryczna wytworzona z biogazu jest energią wtórną.
energia odnawialna
  • energia odnawialna – z fizycznego punktu widzenia energia się nie odnawia, tylko odnawia się źródło energii pierwotnej. Wobec tego używanie pojęcia „energia odnawialna” jest niepoprawne mimo, że jest powszechnie używana w strategiach energetycznych, przepisach, nie tylko krajowych, ale i unijnych.
zielona energia
  • zielona energia – kolokwialna nazwa energii wytwarzanej ze źródeł odnawialnych.
energia użyteczna
  • energia użyteczna – to energia nadająca się do bezpośredniego użycia. Biogaz nie przystosowany do postaci sprężonej można powiedzieć nie jest energią użyteczną w transporcie i musi być odpowiednio przystosowany przed użyciem. Energia bezpośrednio pozyskana z ogniw słonecznych wytwarzana jest na stałym napięciu i aby była użyteczna do zasilenia urządzeń działających na zmiennym napięciu musi zostać przekształcona za pomocą falowników/inwerterów do napięcia zmiennego (na marginesie spora część urządzeń – odbiorników zasilana energią elektryczną posiada przetworniki DC/AC i nie jest wykluczone w przyszłości że energia ze słońca w przyszłości pozyskana z ogniw słonecznych będzie użyteczną bez potrzeby przekształcania na napięcia AC).
odnawialne źródła energii
  • odnawialne źródła energii – w skrócie nazywane OZE (z ang. RES). To każde źródło, które odnawia się w jakim czasie (cyklu), zwykle rocznym lub kilkuletnim (jak biomasa dedykowana, nie licząc oczywiście drzew, z których pozyskane drewno na biomasę energetyczną odnawia się w cyklu ok. 100 lat). To także każde niewyczerpywalne źródło energii (słońce i jego pochodna wiatr). Do odnawialnych źródeł energii zaliczamy: wodę, słońce, wiatr, biomasę, biogaz, geotermalne, fal i prądów morskich.
efektywność energetyczna
  • efektywność energetyczna – to oszczędność energii jaka powstanie w skutek zastosowania działania poprawiającego gospodarkę energetyczną budynku, urządzenia. Ściśle związana jest ze sprawnością procesów. Można zastosować proces kogeneracji zamiast rozdzielnego wytwarzania energii i otrzymać wyższą łącznie sprawność konwersji procesu spalania np. biogazu w silniku gazowym kogeneracyjnym.
instalacja odnawialnego źródła energii
  • instalacja odnawialnego źródła energii – instalacja wytwarzająca energię ze źródła odnawialnego.
mikroinstalacja
  • mikroinstalacja – instalacja o mocy elektrycznej zainstalowanej do 50 kW (włącznie) lub instalacja do wytwarzania ciepła (w kogeneracji) o mocy zainstalowanej do 120 kW (włącznie).
mała instalacja
  • mała instalacja – instalacja o mocy elektrycznej zainstalowanej powyżej 50 kW do 500 kW (włącznie) lub instalacja do wytwarzania ciepła (w kogeneracji) o mocy.
sprzedawca zobowiązany
  • sprzedawca zobowiązany – to przedsiębiorstwo energetyczne wyłonione przez Prezesa URE zobowiązane do zakupu energii elektrycznej wytworzonej w instalacji OZE od wytwórcy, który wygrał aukcję na sprzedaż energii.
sprzedawca z urzędu
  • sprzedawca z urzędu – sprzedawca energii w rozumieniu ustawy Prawo energetyczne. Posiada koncesję na obrót paliwami gazowymi lub energią elektryczną, świadczące usługi kompleksowe odbiorcom paliw gazowych lub energii elektrycznej w gospodarstwie domowym, niekorzystającym z prawa wyboru sprzedawcy.
spółka dystrybucyjna
  • spółka dystrybucyjna – potocznie nazywana zakładem energetycznym.
kogeneracja
  • kogeneracja – wytwarzanie energii elektrycznej (lub mechanicznej) i ciepła w jednym procesie technologicznym (np. spalanie paliwa gazowego w silniku gazowym);
wysokosprawna kogeneracja
  • wysokosprawna kogeneracja –wytwarzanie energii elektrycznej (lub mechanicznej) i ciepła użytkowego w jednym procesie technologicznym (np. spalanie paliwa gazowego w silniku gazowym), które daje oszczędność energii pierwotnej w porównaniu do rozdzielnego wytwarzania tylko energii elektrycznej lub tylko energii cieplnej. Aby jednostce kogeneracji przysługiwały świadectwa pochodzenia z kogeneracji (żółte, fioletowe lub czerwone) musi być wysokosprawna;
trigeneracja
  • trigeneracja – wytwarzanie energii elektrycznej, ciepła i chłodu z wykorzystaniem dostępnych technik;
transformator
  • transformator – urządzenie służąca do przenoszenia energii elektrycznej prądu zmiennego z jednego obwodu elektrycznego do drugiego, z zachowaniem pierwotnej częstotliwości. Zwykle zmieniane jest równocześnie napięcie elektryczne z wyższego na niższe (przy dostarczaniu energii elektrycznej np. sieciami przesyłowymi lub dystrybucyjnymi do odbiorców końcowych przyłączonych do sieci o niskim napięciu) lub odwrotnie (np. przy wyprowadzeniu mocy z źródła wytwórczego do sieci).
sieć przesyłowa
  • sieć przesyłowa – sieć w rozumieniu ustawy Prawo energetyczne, sieć gazowa wysokich ciśnień, z wyłączeniem gazociągów kopalnianych i bezpośrednich, albo sieć elektroenergetyczną najwyższych lub wysokich napięć, za której ruch sieciowy jest odpowiedzialny operator systemu przesyłowego.
prosument
  • prosument – odbiorca końcowy dokonujący zakupu energii elektrycznej na podstawie umowy kompleksowej, wytwarzającego energię elektryczną wyłącznie z odnawialnych źródeł energii w mikroinstalacji w celu jej zużycia na potrzeby własne, niezwiązane z wykonywaną działalnością gospodarczą.
wytwórca
  • wytwórca – osoba, przedsiębiorstwo, które wytwarza energię elektryczną, cieplną lub paliwa gazowe (w tym biogaz rolniczy),
ciepło użytkowe
  • ciepło użytkowe – ciepło wykorzystane w celach użytkowych/użytecznych. Ilość ciepła użytkowego warunkuje kwalifikowanie jednostki kogeneracji do wysokosprawnej kogeneracji i odpowiednio do świadectw po
sektory energetyczne
  • sektory energetyczne – wyróżniamy trzy sektory: 1. elektroenergetyka, 2. ciepłownictwo i chłód, 3. transport.
zużycie energii brutto
  • zużycie energii brutto – ilość zużytej energii w określonym czasie. Wartość ta zwykle dotyczy zużycia na końcowym rynku energii. W przypadku elektroenergetyki zużycie energii elektrycznej brutto w kraju rocznie obejmuje energię zużytą przez odbiorców końcowych (netto) oraz zużycie energii elektrycznej na potrzeby wytwarzania a także straty na przesyle, dystrybucji i transformacji energii.
zużycie energii netto
  • zużycie energii netto – ilość zużytej energii w określonym czasie. Wartość ta zwykle dotyczy zużycia na końcowym rynku energii. W przypadku elektroenergetyki zużycie energii elektrycznej netto w kraju rocznie obejmuje tylko energię zużytą przez odbiorców końcowych (netto) bez zużycia energii elektrycznej na potrzeby wytwarzania a także bez strat na przesyle, dystrybucji i transformacji energii.

 

Słownik skrótów

OZE
  • OZE – odnawialne źródła energii (z ang. renewable energy sorces RES)
CHP
  • CHP – wytwarzanie energii elektrycznej i ciepła w kogeneracji (z ang. combined heat and power)
BHKW
  • BHKW – wytwarzanie energii elektrycznej i ciepła w kogeneracji (z niem. blockheizkraftwerk)
PV
  • PV – fotowoltaika
CNG
  • CNG – sprężony gaz ziemny do do ciśnień umożliwiających wykorzystanie w transporcie ok. 20 MPa (z ang. compressed natural gas);
CBG
  • CBG – sprężony biogaz do ciśnień umożliwiających wykorzystanie w transporcie ok. 20 MPa (z ang. compressed biogas);
AKPiA
  • AKPiA – aparatura kontrolno-pomiarowa i automatyka
HRT
  • HRT – hydrauliczny czas retencji (z ang. hydraulic retention time);
KIP
  • KIP – karta informacyjna przedsięwzięcia
OOŚ
  • OOŚ – Ocena Oddziaływania na Środowisko
GDOŚ
  • GDOŚ – Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska
RDOŚ
  • RDOŚ – Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska
NFOŚiGW
  • NFOŚiGW – Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej
URE
  • URE – Urząd Regulacji Energetyki
IPA
  • IPA – internetowa platforma aukcyjna
ARR
  • ARR – Agencja Rynku Rolnego
ARE
  • ARE – Agencja Rynku Energii
PINB
  • PINB – Powiatowa Inspekcja Nadzoru Budowlanego
OREO
  • OREO – operator rozliczeń energii odnawialnej
OSD
  • OSD – operator sieci dystrybucyjnej
OSP
  • OSP – operator sieci przesyłowej
TGE
  • TGE – Towarowa Giełda Energii
PSE
  • PSE – Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A.
PGE
  • PGE – Polska Grupa Energetyczna S.A.
CIRE
  • CIRE – portal centrum informacji o rynku energii
REO
  • REO – portal rynek energii odnawialnej
WZ
  • WZ – warunki zabudowy
MPZP
  • MPZP – miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
SN
  • SN – średnie napięcia
nN
  • nN – niskie napięcia
TPA
  • TPA – zasada dostępu stron trzecich (z ang. third party access)
KSE
  • KSE – krajowa sieć energetyczna
CH4
  • CH4 – metan
H2S
  • H2S – siarczek wodoru